Naar aanleiding van onze berichtgeving over Huize Soria willen we ons eerdere statement op een aantal punten aanvullen en verduidelijken.
Verwijzingen naar vertrouwenspersonen
In de berichtgeving van Nieuwsuur en in de reactie op de website van Huize Soria wordt op verschillende momenten gesproken over een vertrouwenspersoon of meerdere vertrouwenspersonen. Zo schrijft Nieuwsuur dat “de vertrouwenspersoon van het gezinshuis bevriend (was) met de eigenaar”. Huize Soria beschrijft op haar eigen website zelf hoe het vertrouwenswerk zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld en spreekt daarbij over een “onafhankelijke vertrouwenspersoon”. We willen benadrukken dat niet alle vertrouwenspersonen die in deze berichtgeving en documenten worden genoemd, de onafhankelijke vertrouwenspersonen van Jeugdstem waren. Zo is de vertrouwenspersoon van wie Nieuwsuur schrijft dat deze bevriend was met de eigenaar van Huize Soria, geen vertrouwenspersoon van Jeugdstem. Vanuit de berichtgeving wordt voor ons duidelijk dat ook andere personen, naast de onafhankelijke vertrouwenspersoon van Jeugdstem, hebben opgetreden als een vertrouwenspersoon binnen Huize Soria.
De beperkingen van vertrouwenswerk op afstand
Digitaal contact is geen vervanging voor vertrouwenswerk op locatie. In ons eerdere statement beschreven we dat het contact van onze vertrouwenspersoon met jeugdigen bij Huize Soria enkel digitaal plaatsvond. Het vertrouwenswerk van Jeugdstem is niet ingericht op fysieke bezoeken aan jeugdigen in het buitenland. Daarover zijn met VWS geen afspraken gemaakt en de huidige financiering biedt daarvoor geen ruimte. Hier willen we duidelijker over zijn: digitaal contact is geen gelijkwaardig alternatief voor onafhankelijk vertrouwenswerk op locatie.
Een belangrijk onderdeel van vertrouwenswerk is onafhankelijk naast de jeugdige staan en via persoonlijk contact vertrouwenswerk laagdrempelig beschikbaar maken. Digitaal contact is geen vervanging van persoonlijk contact en niet geschikt voor het bouwen aan vertrouwen. Daarnaast moet een jeugdige vrij en vertrouwelijk kunnen spreken met iemand die onafhankelijk is van de plek waar hij of zij verblijft. Bij digitaal contact kan niet gegarandeerd worden dat er sprake is van vertrouwelijk contact. Tot slot worden de mogelijkheden van de vertrouwenspersoon om een eigen beeld te vormen van de omstandigheden waarin de jeugdige verblijft bij enkel digitaal contact drastisch beperkt. De situatie rond Huize Soria maakt voor ons opnieuw duidelijk dat deze vorm van vertrouwenswerk op afstand grote beperkingen kent.
Drempels om onvrede of onveiligheid te melden
Voor jeugdigen die in het buitenland verblijven, kan het extra lastig zijn om onvrede of onveiligheid te melden. Zeker wanneer niet gegarandeerd kan worden dat het contact met een vertrouwenspersoon vertrouwelijk is. Daarvoor kunnen verschillende redenen zijn:
- een grote afhankelijkheid van de mensen bij wie zij verblijven;
- angst voor represailles of andere gevolgen;
- de vrees dat gesprekken worden afgeluisterd of dat iemand meeluistert;
- de afstand, waardoor niet altijd snel ter plaatse gehandeld kan worden als een jeugdige een melding doet.
Jeugdigen moeten inbeeld gebracht worden en blijven
Jeugdigen in het buitenland moeten in beeld zijn. Niemand heeft een lijst van alle kinderen die in het buitenland verblijven onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse jeugdzorg. Plaatsingen van Nederlandse jeugdigen in het buitenland zijn dan ook niet vanzelfsprekend bij Jeugdstem bekend. Daardoor kunnen we ook niet zorgen dat deze jeugdigen toegang hebben tot onafhankelijk vertrouwenswerk. De verantwoordelijkheid voor het toegang bieden tot de vertrouwenspersoon ligt bij de plaatser en de jeugdhulpaanbieder, maar ook wij kunnen hierin, door gebrek aan informatie, geen rol pakken.
Jeugdstem ondersteunt daarom de oproep om plaatsingen van jeugdigen in het buitenland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Minister Mirjam Sterk werkt aan nieuwe regelgeving, zodat jeugdigen alleen bij hoge uitzondering in het buitenland worden geplaatst. Echter, zolang dergelijke plaatsingen nog plaatsvinden, moet duidelijk zijn waar deze jeugdigen verblijven en hoe hun rechtsbescherming en toegang tot de onafhankelijke vertrouwenswerk zijn geregeld.
Daarom gaan wij actie ondernemen om meer in het buitenland geplaatste jeugdigen in beeld te krijgen. We gaan jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen verzoeken ons actief te informeren over plaatsingen in het buitenland waarbij zij betrokken zijn. Daarnaast worden de buitenlandplaatsingen, samen met de één-op-één plaatsingen, geagendeerd in de jaargesprekken met alle instanties waar wij vertrouwenswerk uitvoeren. Jeugdigen mogen niet buiten beeld raken omdat zij buiten Nederland of buiten de reguliere zorg geplaats worden. Ook voor hen moet onafhankelijke ondersteuning en rechtsbescherming daadwerkelijk toegankelijk zijn.
