De verschrikkelijke ervaringen die jeugdigen delen over hun tijd bij Huize Soria maken duidelijk hoe belangrijk bescherming en onafhankelijke ondersteuning zijn, juist voor jeugdigen die niet in Nederland verblijven. Jeugdstem roept op tot betere bescherming van jeugdigen in het buitenland: breng hen in beeld, versterk het toezicht en zorg dat ze vrij en vertrouwelijk met een onafhankelijke vertrouwenspersoon kunnen spreken. Daarnaast roept Jeugdstem het Rijk op om plaatsingen in het buitenland zo snel mogelijk af te bouwen en wettelijk te beperken tot hoge uitzondering: alleen als er echt geen andere optie is en onder hoge mate van toezicht en bescherming.
Op dit moment zijn er nog heel veel vragen over de aard en omvang van Nederlandse jeugdhulp in het buitenland. Er is geen lijst van alle jeugdigen die in het buitenland verblijven onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse jeugdzorg. Ook wij kennen niet alle instellingen of gezinshuizen in het buitenland waar Nederlandse jeugdigen verblijven. We weten dus niet zeker of deze jeugdigen toegang hebben tot onafhankelijk vertrouwenswerk, en of het contact met vertrouwenspersonen in alle vrijheid en veiligheid kan plaatsvinden. Voor de duidelijkheid over de berichtgeving: de vertrouwenspersoon over wie Nieuwsuur schrijft dat deze bevriend was met de eigenaar van Huize Soria, was niet verbonden aan Jeugdstem.
De afschuwelijke ervaringen die jeugdigen delen over hun tijd bij Huize Soria maken ons opnieuw bewust van de risico’s en beperkingen van deze plaatsingen. Het is volgens Jeugdstem van groot belang dat er actie wordt ondernomen. Ten eerste moet zo snel mogelijk regelgeving komen om plaatsingen in het buitenland alleen bij hoge uitzondering mogelijk te maken. Pas als er echt geen andere optie meer is, zou plaatsing in het buitenland in beeld mogen komen. Daarnaast is betere regelgeving nodig om te waarborgen dat jeugdigen die in het buitenland geplaatst zijn en worden, beter worden beschermd. Het toezicht op plaatsingen in het buitenland moet aangescherpt worden, juist omdat de risico’s groter zijn. Dat geldt niet alleen voor toekomstige plaatsingen, maar ook voor de jeugdigen die nu al in het buitenland geplaatst zijn.
Daarbij moet actief worden onderzocht of jeugdigen iemand hebben met wie zij in vrijheid kunnen praten over hun situatie. Want als jeugdigen die vrijheid niet voelen, durven zij mogelijk niet te spreken over hun ervaringen en over de misstanden waar zij mee te maken hebben. Het vertrouwenswerk van Jeugdstem is niet ingericht op het afleggen van fysieke bezoeken aan jeugdigen in het buitenland. Om toch contact met onafhankelijke vertrouwenspersonen mogelijk te maken voor jeugdigen in het buitenland, kiest Jeugdstem in uitzonderlijke gevallen voor digitaal contact. Dat heeft niet onze voorkeur. Digitaal contact is geen vervanging van een fysieke ontmoeting. De situatie in Huize Soria laat zien dat bij digitaal contact het risico bestaat dat jeugdigen niet vrijuit kunnen spreken met hun vertrouwenspersoon. Bij plaatsingen in het buitenland moet daarom volgens Jeugdstem gegarandeerd worden dat de jeugdigen structureel en onbelemmerd fysiek contact hebben met een onafhankelijke vertrouwenspersoon.
Jeugdstem roept gemeenten, jeugdhulpaanbieders, gecertificeerde instellingen en het Rijk op om in kaart te brengen welke jeugdigen onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse jeugdzorg in het buitenland verblijven. Daarbij moet worden nagegaan of zij daar de zorg en bescherming krijgen waar zij recht op hebben.
Jeugdigen mogen niet buiten beeld raken omdat zij buiten Nederland geplaatst worden. Ook voor hen moet onafhankelijke ondersteuning en rechtsbescherming daadwerkelijk toegankelijk zijn. We mogen niet accepteren dat onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid jeugdigen in het buitenland te maken krijgen met mishandeling, verwaarlozing of grensoverschrijdend gedrag.
