Het is momenteel erg druk. We doen ons uiterste best om je zo snel mogelijk te helpen. Bedankt voor je begrip.

Naar het contactformulier
088 555 1000 Live chat Kennisbank
English

Home > Pleegzorg > Ik ben een professional

Help jij de weg wijzen?

Ieder pleegkind heeft recht op iemand die luistert. Iemand die naast hen staat, meedenkt en bereikbaar is als het moeilijk wordt. Dat kan de pleegouder zijn, maar ook iemand anders uit het netwerk van het kind. Als (pleegzorg)professional speel jij een belangrijke rol om die steun samen met het kind te verkennen en toegankelijk te maken. Door actief het gesprek aan te gaan, vragen te stellen en samen met een kind te onderzoeken bij wie het zich vrij voelt om alles te bespreken, ook als het ergens mee zit.

Dat kan een vertrouwd persoon uit het eigen netwerk zijn die het kind regelmatig spreekt, zoals een familielid, mentor, leerkracht of sportcoach of een JIM (jouw ingebrachte mentor). Maar ook een formele vertrouwenspersoon van Jeugdstem kan kinderen, jongeren en (pleeg)ouders ondersteunen bij vragen, zorgen of klachten over de jeugdzorg.

Op deze pagina vind je verhalen uit de praktijk, vier podcastafleveringen en praktische informatie die je helpen om het gesprek over steun en vertrouwen te voeren.

Infosheet en praatplaat

Wil je meteen praktisch aan de slag? Download dan de infosheet ‘Ieder pleegkind een vertrouwd persoon dichtbij’. Deze infosheet helpt je om de vertrouwenspersoon een vaste plek te geven in de begeleiding van pleegkinderen. Je vindt er uitleg, aandachtspunten, voorbeeldvragen, praktische stappen en doorverwijsmogelijkheden. We hebben voor (jonge) kinderen ook een praatplaat ontwikkeld die je kunt uitprinten. 

Download de infosheet

Wat staat er in de infosheet?

  • Het verschil tussen een informele en formele vertrouwenspersoon van Jeugdstem.
  • Een stappenlijst die je als professional kunt zetten.
  • Aandachtspunten voor het bespreken, vastleggen en evalueren van steunfiguren.
  • Tips voor het vinden van een passende vertrouwenspersoon uit het netwerk van het kind.

 

Praatplaat

Gebruik de praatplaat om samen met een kind te praten over gevoelens en wat er speelt. Laat het kind eerst kijken naar de plaat en aanwijzen welke afbeelding het beste past bij hoe het zich voelt. Stel daarna eenvoudige vragen, zoals: "Wil je daar iets over vertellen?" of "Wie zou jou hierbij kunnen helpen?".

De praatplaat helpt kinderen om gevoelens en zorgen onder woorden te brengen en maakt het makkelijker om samen in gesprek te gaan. Vooral wanneer praten lastig is, kan het aanwijzen van een afbeelding een fijn begin zijn.

Download de praatplaat 

Podcastserie VerWIJS

In vier podcastafleveringen op deze pagina vertellen jongeren, vertrouwenspersonen en pleegzorgprofessionals hoe zij ondersteuning ervaren in de praktijk. Hun verhalen laten zien wat het betekent als iemand naast je staat, luistert en helpt om je stem te laten horen. De podcasts bieden herkenning, inspiratie en concrete aanknopingspunten voor gesprekken met kinderen, jongeren en pleegouders. Je kunt de afleveringen ook gebruiken in teamoverleggen, trainingen of bijeenkomsten met collega’s of professionals.

  • Aflevering 1: Vertrouwenspersonen | Over vertrouwen, veiligheid en delen
  • Aflevering 2: Rechten | Over rechten, regels en hulp in de pleegzorg
  • Aflevering 3: Vertrouwenspersonen in de pleegzorg | Het gesprek achter de verwijzing
  • Aflevering 4: Pleegzorg | Wie staat er naast de jongere?

Wat kun jij als professional doen?

Je hoeft niet alle antwoorden te hebben. Soms begint het met één eenvoudige vraag: met wie praat jij als je ergens mee zit? Door zo’n vraag te stellen, maak je ruimte voor een gesprek over steun, vertrouwen en veiligheid. Je helpt een kind stil te staan bij de mensen om zich heen en bij de mogelijkheden voor ondersteuning.

  • Bespreek met kinderen en jongeren wie belangrijke vertrouwenspersonen voor hen zijn. Je kunt hiervoor de ansichtkaart gebruiken die naar pleegkinderen is gestuurd.
  • Maak het onderwerp vertrouwenspersonen een vast onderdeel van reguliere gesprekken.
  • Informeer pleegkinderen, ouders en pleegouders over hun mogelijkheden. Op de website van Alliantie Informele Steun vind je een overzicht van organisaties die informele steun bieden. Lees ook de Richtlijn 'Toekomstgericht werken' met hierin tips en adviezen.
  • Leg uit dat informele en formele vertrouwenspersoon naast elkaar kunnen bestaan.
  • Bekijk hier de uitleg-video/praatplaat van JIM om te kijken hoe een JIM een pleegkind kan ondersteunen. 
  • Help bij het leggen van contact wanneer daar behoefte aan is.
  • Gebruik de podcasts, infosheet en het 'Ken Je Rechten boekje' op deze pagina om het gesprek op gang te brengen.

Informele en formele vertrouwenspersoon: het verschil 

Een pleegkind of pleegjongere hoeft niet te kiezen tussen een vertrouwd persoon uit het eigen netwerk en een formele vertrouwenspersoon. Juist de combinatie kan waardevol zijn.

  • Informele vertrouwenspersoon

Een vertrouwd persoon uit het eigen netwerk van het pleegkind die fungeert als steunfiguur. Het moet iemand zijn bij wie het kind zich vrij voelt om alles te bespreken en die het kind regelmatig laagdrempelig spreekt, zoals een leerkracht, familielid, vriend of andere bekende volwassene. Pleegouders kunnen deze rol niet vervullen, omdat de vertrouwenspersoon onafhankelijk van de opvoedsituatie moet staan.

  • Formele vertrouwenspersoon

Een formele vertrouwenspersoon van Jeugdstem luistert, denkt mee, geeft informatie over rechten en ondersteunt bij vragen, zorgen of klachten over de jeugdzorg.

Het gaat dus niet om óf-óf, maar om én-én. Een informele vertrouwenspersoon biedt nabijheid en vertrouwen. Een formele vertrouwenspersoon biedt ruimte, duidelijkheid en ondersteuning van buiten de betrokken hulpverlening.

Veelgestelde vragen

Hoe begin ik het gesprek?

Leg uit wat een vertrouwenspersoon is en wat het verschil is tussen formeel en informeel. Je kunt hiervoor ook de ansichtkaart  gebruiken die hoort bij de campagne. Die helpt om het gesprek laagdrempelig te maken. Je kunt ook de explainer-video laten zien, waarin wordt uitgelegd wat een formeel vertrouwenspersoon doet.

Wat als een kind niet meteen iemand kan noemen?

Dat is heel normaal. Niet ieder kind weet direct wie het vertrouwt. Soms heeft een kind tijd nodig om daarover na te denken, of vindt het lastig om iemand te noemen.

Geef het kind ruimte en kom er later nog eens op terug. Je kunt samen verkennen welke mensen dichtbij staan uit verschillende omgevingen: familie, school, sport, buurt of vrije tijd. Het belangrijkste is dat het kind voelt dat het mag meedenken en kiezen, maar ook altijd mag aangeven dit niet te willen.

Hoe leg ik het verschil uit tussen iemand uit het netwerk en Jeugdstem?

Je kunt het eenvoudig uitleggen. Iemand uit je netwerk is iemand die je al kent en vertrouwt. Iemand bij wie het kind zich vrij voelt om alles te bespreken en die het kind regelmatig laagdrempelig spreekt, zoals een leerkracht, familielid, vriend of andere bekende volwassene. Een vertrouwenspersoon van Jeugdstem is onafhankelijk. Die persoon werkt niet voor de pleegzorgorganisatie, gemeente of jeugdzorgaanbieder. Jeugdstem kan helpen bij vragen, zorgen of klachten over jeugdzorg of pleegzorg.

Een kind hoeft niet te kiezen. Beide vormen van steun kunnen naast elkaar bestaan.

Wanneer is steun uit het eigen netwerk niet genoeg?

Steun uit het eigen netwerk kan veel betekenen. Maar soms is er meer of aanvullend iets nodig. Bijvoorbeeld als een kind vragen heeft over rechten, zich niet gehoord voelt, zorgen heeft over de hulpverlening of ondersteuning wil bij een gesprek of klacht. Dan kan een vertrouwenspersoon van Jeugdstem helpen.

Wat als pleegouders zich onzeker voelen over een extra vertrouwenspersoon?

Leg uit dat een vertrouwenspersoon geen vervanging is van pleegouders. Het is iemand extra naast het kind die onafhankelijk van de opvoeding staat. Dat hoeft geen wantrouwen te betekenen, maar draagt bij aan veiligheid, vertrouwen en het gevoel dat een kind er nooit alleen voor staat.

Over het informatiepakket

Kinderen en jongeren in de pleegzorg maken vaak veel mee. Juist dan is het belangrijk dat zij weten dat er mensen zijn die naast hen staan: iemand die meedenkt, luistert en helpt als iets ingewikkeld wordt.

Hoewel er verschillende vormen van ondersteuning beschikbaar zijn, is niet altijd bekend welke mogelijkheden er zijn en hoe hiervan gebruikgemaakt kan worden. Signalen uit de praktijk wijzen erop dat hierdoor soms later ondersteuning wordt gevonden of onduidelijk blijft bij wie een kind terechtkan. Daarom werken Jeugdstem, de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen (NVP), Factor-I, pleegzorg.nl en Jeugdzorg Nederland samen aan een informatiepakket om de bekendheid van vertrouwenspersonen in de pleegzorg te vergroten.

Ook de motie Westerveld, die in 2025 door de Tweede Kamer is aangenomen, onderstreept het belang van meer bekendheid en toegankelijkheid van vertrouwenspersonen in de pleegzorg. Het ministerie van VWS heeft Jeugdstem en betrokken partners gevraagd hier samen invulling aan te geven.

Wat houdt het informatiepakket in? 
Het informatiepakket bestaat uit middelen voor pleegkinderen, pleegjongeren en pleegzorgprofessionals. Deze middelen helpen om het gesprek over vertrouwenspersonen voor kinderen in de pleegzorg, steun, vertrouwen, rechten en doorverwijzing makkelijker te maken.

Voor pleegkinderen en pleegjongeren zijn er onder andere een brief, ansichtkaart, leeftijdsgerichte informatie, een uitlegvideo en podcasts. Voor professionals is er informatie over steunmogelijkheden en contact met Jeugdstem. Daarnaast zijn er podcastafleveringen, deze infosheet, praktische handvatten en veelgestelde vragen. Organisaties kunnen campagnemateriaal delen via hun eigen kanalen, nieuwsbrieven, intranet en bijeenkomsten.

Voor wie is deze informatie bedoeld?

Deze pagina is bedoeld voor professionals en organisaties die werken met pleegkinderen, pleegouders en gezinnen. Bijvoorbeeld:

  • pleegzorgbegeleiders;
  • gedragswetenschappers en teamleiders binnen pleegzorg;
  • gezinsvoogden en jeugdbeschermers;
  • medewerkers van wijkteams;
  • jeugd- en gezinsprofessionals;
  • onderwijsprofessionals die met pleegkinderen werken;
  • zorgprofessionals die pleegkinderen, ouders of pleegouders ondersteunen;
  • communicatie- en beleidsmedewerkers binnen pleegzorgorganisaties die de campagne willen delen. Download hier de toolkit met het campagnemateriaal.

Handige websites en materialen