Vandaag publiceert de Kinderombudsman het rapport ‘Je bent maar een kind, je durft gewoon niet’, over wat jeugdigen nodig hebben om zich uit te spreken tijdens hun verblijf in de residentiële jeugdhulp. Jeugdstem onderschrijft de conclusies van de Kinderombudsman volledig. Het rapport laat op overtuigende wijze zien wat jeugdigen nodig hebben om zich uit te spreken, en vooral waarom zij dat vaak niet doen. Dat de bevindingen in 2026 grotendeels overeenkomen met eerdere onderzoeken, zoals Neem mijn klacht serieus (2016) en Help, een klacht! (Jeugdstem/AKJ, 2021), is zorgelijk. Structurele verbeteringen blijven uit.
In 2025 sprak Jeugdstem ruim 7.500 jeugdigen met vragen, zorgen en klachten over de jeugdzorg. Veel van deze kwesties zijn met ondersteuning van onze vertrouwenspersonen informeel opgelost. Dat bevestigt wat jeugdigen nodig hebben: een snel, menselijk gesprek met erkenning – geen langdurige formele procedure. Formele klachten blijven vaak uit. Jeugdigen vrezen repercussies, ervaren lange doorlooptijden of denken dat klagen toch geen zin heeft. Als Jeugdstem proberen we er alles aan te doen om een veilig klimaat te creëren voor hun verhaal en ze in de gelegenheid te stellen hun stem te laten horen. Wanneer jeugdigen alsnog niet durven klagen, kijken we hoe we hun verhaal toch kunnen gebruiken voor het verbeteren van de zorg. We registreren meldingen, bespreken patronen op organisatieniveau en escaleren waar nodig naar bestuur of toezicht. Het ontbreken van klachten betekent immers niet dat het goed gaat.
Ook Jeugdstem lukt het niet altijd om tot goed en betekenisvol contact met kinderen en jongeren te komen, ondanks onze inzet. Daarom proberen we continu ons werk te verbeteren, onder meer door betere bereikbaarheid, de lancering van een digitale kennisbank en kritisch te blijven op hoe wij aansluiten bij de leefwereld van jeugdigen. Dat voortdurende verbeteren zien wij als onderdeel van onze verantwoordelijkheid.
De Kinderombudsman benadrukt terecht dat laagdrempelige klachtbehandeling, een veilig pedagogisch klimaat en een open, lerende cultuur onmisbaar zijn om jeugdigen hun stem te laten gebruiken. Jeugdstem deelt met de Kinderombudsman de overtuiging dat de jeugdzorg alleen kan verbeteren als de sector daadwerkelijk voorleeft dat kritiek en klachten bij het werk horen. Dat vraagt om een open cultuur waarin jeugdprofessionals en organisaties actief ruimte maken voor de ervaringen, meningen en klachten van jeugdigen, ook als die kritisch of confronterend zijn.
Zo’n cultuur ontstaat niet vanzelf. Zij vraagt om voorbeeldgedrag in woord en daad, om leiderschap en om structurele verankering. Daarom moet omgaan met kritiek en klachten niet alleen onderdeel zijn van het dagelijks werk, maar al vanaf de opleiding worden aangeleerd en vervolgens blijvend worden versterkt via bij- en nascholing en intervisie.
De kern is eenvoudig: jeugdigen moeten kunnen ervaren dat de jeugdzorg voor hen is, niet tegen hen. Die verantwoordelijkheid ligt bij de sector als geheel – bij professionals, organisaties en iedereen die met de jeugdzorg te maken heeft. Niet bij de kinderen en jongeren.
Lees hier onze reactie in het artikel van de Trouw:
Kinderombudsman: jongeren in de jeugdzorg durven niet te klagen over misstanden.
Wil je met ons in gesprek over deze publicaties? Neem dan contact met ons op.
