Het rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, dat op 4 juni 2026 is gepubliceerd, laat opnieuw zien wat in de jeugdzorg al veel te lang bekend is: jongeren worden nog altijd onvoldoende gehoord en onvoldoende betrokken bij de hulp die zij krijgen. Dit is teleurstellend en onacceptabel. Wie ingrijpende beslissingen neemt over het leven van jongeren zonder hen daarin serieus mee te nemen, levert geen goede jeugdzorg.
Het betrekken van jongeren is geen formaliteit. Het is een basisvoorwaarde voor verantwoorde hulpverlening. Toch ervaren jongeren al jaren dat er over hen wordt gesproken en beslist, in plaats van met hen. Dat is een structureel falen van een systeem dat al jarenlang zegt te willen verbeteren, zonder dat jongeren daar in de praktijk genoeg van merken.
Dat zou iedereen in de jeugdzorg te denken moeten geven. Want wat zijn richtlijnen waard als ze stelselmatig niet worden nageleefd? En wat is de waarde van onderzoek als dezelfde signalen steeds opnieuw worden bevestigd, terwijl jongeren nog steeds onvoldoende invloed ervaren op hulp die diep ingrijpt in hun dagelijks leven?
Volgens Jeugdstem zit de kern van het probleem in een hardnekkige praktijk waarin de stem van jongeren te vaak naar de achtergrond verdwijnt. Dat ligt niet aan regels of procedures, maar vooral aan de houding van professionals en de cultuur in de jeugdzorg. Jongeren moeten niet alleen worden geïnformeerd, maar echt kunnen meepraten en meebeslissen over hulp die direct ingrijpt in hun leven. Daar hoort ook bij dat zij in begrijpelijke taal krijgen uitgelegd wat er in hun hulpverleningsplan staat. Alleen als jongeren echt snappen wat er wordt ingezet en waarom, kunnen zij daar iets van vinden en erover meebeslissen. Die betrokkenheid is de basis van goede hulpverlening. Hulp die over jongeren heen wordt georganiseerd, is simpelweg geen goede hulp.
Die conclusie geldt ook voor onszelf. Onze vertrouwenspersonen zijn dagelijks aanwezig in de jeugdzorg en zetten zich in om de stem van jongeren te laten horen. Helaas komt het ook voor dat onze ondersteuning niet altijd als helpend wordt ervaren. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als wij signalen moeten afgeven over wat er speelt, ook wanneer een jongere liever wil dat er niets met die informatie wordt gedaan. Soms is dat nodig omdat het probleem groter is dan één situatie en de veiligheid in het geding is. We weten dat dit gevolgen kan hebben voor hoe jongeren onze steun ervaren. Dat is niet ideaal, maar het komt helaas wel voor. Juist daarom moeten wij steeds heel duidelijk zijn over wat we doen, waarom we dat doen en wat daarvan de mogelijke gevolgen zijn. En we moeten altijd nagaan of een jongere dat ook echt begrijpt. Alleen dan kunnen wij ons werk zorgvuldig doen en tegelijk recht blijven doen aan de positie van de jongere.
Dit rapport maakt vooral duidelijk dat het probleem allang niet meer zit in gebrek aan inzicht, maar in gebrek aan consequent handelen. Nieuwe regels of nieuwe onderzoeken zijn niet de oplossing als de bestaande uitgangspunten niet worden uitgevoerd. Zolang jongeren niet daadwerkelijk worden betrokken bij beslissingen over hun eigen hulp, blijft de jeugdzorg tekortschieten.
