Het nieuws over de ernstige mishandeling en verwaarlozing van uithuisgeplaatste kinderen in het gezinshuis in het noorden van Nederland heeft ons diep geraakt. Kinderen moeten, helemaal bij een uithuisplaatsing, in veiligheid kunnen opgroeien en het is onacceptabel als dat niet gebeurt.
Onze vertrouwenspersonen komen vier keer per jaar bij alle gezinshuizen die bij ons bekend zijn. Tijdens die bezoeken richten onze vertrouwenspersonen zich op het opbouwen van een relatie met de kinderen, zodat zij in vertrouwen kunnen delen hoe zij hun verblijf en de jeugdhulp in den brede ervaren.
Ook in dit gezinshuis zijn wij de afgelopen jaren aanwezig geweest. Het beeld dat de vertrouwenspersoon heeft naar aanleiding van de bezoeken is dat de kinderen openstonden voor contact, maar dat de jongere kinderen in het gezin dat contact niet zelf actief opzochten. Dat is niet ongebruikelijk als het gaat om jonge kinderen. De gezinshuismoeder verwees kinderen met problemen en vragen naar de vertrouwenspersoon en signalen die door de vertrouwenspersoon werden afgegeven werden adequaat opgepakt. Tot slot was de vertrouwenspersoon op de hoogte van de extra begeleiding en ondersteuning in het gezinshuis.
Hoewel wij op basis van die bezoeken en de contacten met de kinderen geen concrete aanwijzingen hebben gezien voor de nu gemelde ernstige misstanden, moeten wij erkennen dat ons in de afgelopen drie jaar één situatie ter ore is gekomen die wij destijds als afgehandeld hebben beschouwd. De recente berichtgevingen zetten deze situatie echter in een ander perspectief en noodzaakt ons te reflecteren op hoe wij omgaan met dergelijke situaties.
Onze positie en aanbevelingen
De huidige afspraak - vier bezoeken per jaar - biedt te weinig gelegenheid om een vertrouwensrelatie met kinderen in een gezinshuis te ontwikkelen. Drie maanden tussen bezoeken is te lang, des temeer als het gaat om jonge kinderen zoals in deze situatie. Onze ervaring in de residentiële jeugdhulp bevestigt dit beeld: waar wij elke twee weken (open) of zelfs wekelijks (gesloten jeugdhulp) aanwezig zijn, ervaren kinderen veel meer ruimte om hun verhaal te vertellen, en blijken onze vertrouwenspersonen beter in staat om signalen van misstanden tijdig op te pikken. De vertrouwenspersoon kan op die manier een ook zelf een goed beeld vormen van de sfeer en de gang van zaken op een locatie.
Daarnaast kan het in een setting met weinig contactmomenten, zoals in een gezinshuis, gemakkelijker voor komen dat professionals een beeld neerzetten dat niet volledig representatief is. Structurele onveilige situaties worden sneller ontdekt wanneer bezoekers regelmatig aanwezig zijn. Daarom pleiten wij ervoor de bezoekfrequentie in gezinshuizen op te schalen naar een niveau dat het opbouwen van echte vertrouwensrelaties mogelijk maakt.
Tot slot betekent het wel hebben van een vertrouwensrelatie helaas ook niet altijd dat kinderen altijd alles durven of willen delen. Er is vaak sprake van grote loyaliteit naar de gezinshuisouders of angst voor de gevolgen als er een melding wordt gedaan over deze primaire opvoeders die 24x7 aanwezig zijn.
Doorlopende verbetering
Wij realiseren ons dat ook wij signalen kunnen missen of verkeerd kunnen duiden. Daarom blijven wij investeren in de versterking van onze signaleringsprocessen en in de deskundigheidsontwikkeling van onze vertrouwenspersonen. Ons lopende programma 'Geweld in de jeugdzorg' speelt hierin een belangrijke rol. Naast dat wij themabijeenkomsten en dialoogsessies faciliteren voor jeugdigen en professionals, werken wij in dat programma ook aan het verbeteren van onze eigen handelingspraktijk wanneer kinderen signalen uiten die kunnen wijzen op geweld of onveiligheid. De komende tijd gaan wij ons daarbij meer richten op het handelen naar aanleiding van meldingen uit tweede of zelfs derde hand. Ook het duiden van signalen vanuit gezinshuiskinderen, die wij relatief kort en weinig zien, heeft en krijgt nog meer de aandacht.
Wij blijven graag in gesprek over hoe we gezamenlijk - overheid, toezicht, aanbieders en onafhankelijke vertrouwenspersonen - de bescherming van kinderen kunnen verbeteren.
Wil je met ons in gesprek over de publicatie?
Neem dan contact met ons op.
