Op 20 maart 2025 verscheen het evaluatierapport van SKJ, waarin de werking van het tuchtrecht in de jeugdzorg kritisch onder de loep wordt genomen. Het rapport wijst op een spanning tussen de handhavende taak van SKJ en het streven naar een veilige leeromgeving voor jeugdprofessionals. Jeugdstem ziet hierin een risico: dreigt de nadruk op leren de wettelijke normhandhaving te ondermijnen?
Handhaving of veilige setting?
Uit de evaluatie blijkt dat jeugdprofessionals angst ervaren voor SKJ en de tuchtprocedure. Met name professionals die nooit met SKJ te maken hebben gehad, vrezen de procedure. Tegelijkertijd stellen professionals die wel ervaring hebben met SKJ dat de procedure hen in de praktijk meevalt.
SKJ wil deze angst verminderen door meer in te zetten op de Commissie van Consultatie (CvC). Het College van Toezicht (CvT) zou alleen nog de ‘meest ernstige klachten’ moeten behandelen. Dit zou de angst bij jeugdprofessionals moeten verminderen en het leereffect moeten versterken.
Jeugdstem plaatst hier kritische kanttekeningen bij. Als de focus te veel op reflecteren in een veilige setting ligt, bestaat het risico dat normoverschrijdend handelen niet voldoende wordt gesanctioneerd. Maar handhaving is geen kwestie van keuze of voorkeur – het is een wettelijke verplichting, een noodzakelijke waarborg voor kwaliteit en integriteit. Bovendien blijkt uit de evaluatie dat angst vooral voortkomt uit onwetendheid over het tuchtrecht. Juist hier ligt de sleutel: niet in verschuiving, maar in voorlichting en transparantie, zodat professionals zich gesteund voelen in plaats van onzeker.
Wie bepaalt wat ‘ernstig’ genoeg is?
Wie bepaalt welke klachten ‘ernstig genoeg’ zijn voor behandeling door het CvT? SKJ noemt als voorbeeld seksueel grensoverschrijdend gedrag – een vergrijp dat zonder twijfel moet worden bestraft. Maar de eerste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij het strafrecht. Het tuchtrecht kan het sluitstuk vormen, bedoeld om een veroordeelde jeugdprofessional uit het register te verwijderen.
Maar wat te denken van bijvoorbeeld handelen dat leidt tot een onnodige uithuisplaatsing? De gevolgen daarvan zijn zeer ingrijpend, en onderzoek toont aan hoe schadelijk dit kan zijn. Is het dan voldoende om zo’n kwestie af te doen met een goed gesprek in een veilige leeromgeving?
Een effectief tuchtrecht beperkt zich niet tot de meest extreme gevallen, maar waarborgt dat álle normoverschrijdingen serieus worden genomen. Juist dat is de kern van een systeem dat vertrouwen verdient.
De juiste balans
Reflectie en leren zijn zonder twijfel belangrijk binnen de jeugdzorg, maar mogen niet ten koste gaan van die andere kerntaak van SKJ: het bewaken van de professionele standaarden en het beschermen van jeugdigen en ouders tegen onzorgvuldig of schadelijk handelen. Het tuchtrecht is niet alleen een leerinstrument, maar ook een waarborg voor jeugdigen en ouders, die moeten kunnen rekenen op zorgvuldige en professionele hulpverlening
Jeugdstem roept SKJ op om de juiste balans te vinden: een transparant en toegankelijk tuchtrecht dat jeugdprofessionals ondersteunt, zonder afbreuk te doen aan normhandhaving. Alleen zo behoudt SKJ het vertrouwen van zowel professionals als jeugdigen en ouders. Dáár ligt de echte balans.
